Netwerk Religie en Natuur & Milieu

Networking on Religion, Nature & Environment

A. Natuur, milieu en franciscaanse traditie

De met een asterix (*) gemerkte items zijn juli 2002 bijgewerkt.

A.1. In Nederland

A.1.1. Projecten in de Franciscaanse Beweging.*

Vanuit Glimmen wordt jaarlijks een bos- en heideweek georganiseerd. Contactpersonen: Jan van Splunder, Rijksstraatweg 15, 9756 AA Glimmen. Tel. +31 (0)50-4061746 en Wonnie Noppert, Winschoterdiep 155-1, 9724 GR Groningen.
Tel. +31 (0)50-3120534.
Website: http://bosheideweek.fransje.net

In Megen, bij de Franciscanen, ontwikkelde Tini Brugge een 'Hof van Lof'-project: een tuin waarbij de planten een verhaal vertellen over de christelijke traditie. De Hof bestaat nog steeds en is op afspraak te bezoeken. Contactpersoon: Jeanne ten Hacken, St. Landolinuslaan 12, 5236 AW 's Hertogenbosch. Bellen bij voorkeur van dinsdag tot en met zaterdag tussen 9 en 12 uur 073-6421056. U kunt ook faxen: 073 649 7988 of e-mailen hackenth@worldonline.nl.

Het project De Aarde Eren van de Franciscaanse Beweging (1992-2000) leverde veel bruikbaar materiaal op: brochures, tentoonstellingen, dia's, catechesemateriaal en boeken. We noemen hier:

• de milieu-liturgie-bundels 'Aarden in geloof' (voor elk seizoen een bundel), uitgeven door Gottmer, Haarlem;
• Hof van Lof: begeleiden van vrijwilligers en geven van cursussen;
• Bloemen en Liturgie: verdieping en toerusting.

Aanwezig materiaal:

• Folder met overzicht Franciscaans materiaal rond geloof en milieu.
• Werkplan project 'De Aarde eren 1999-2000.
• Brochure 'Bondgenoot in Gods schepping. Op weg naar een duurzame levensstijl'. Teksten bij/van een tentoonstelling, die werd samengesteld als voorbereiding van de Tweede Europese Kerkenconferentie in Graz, 1997. De brochure verscheen in vijf Europese talen. Een handzame eerste oriëntatie t.b.v. catechese, diaconaat en liturgie, met verwijzingen naar andere instellingen en materialen. Samengesteld en uitgegeven in samenwerking met de Werkgroep Kerk en Milieu (Zie B.1.1.).

A.1.2. De Wonne, een franciscaanse leefgemeenschap in Enschede,

middenin de stad, met name gericht op hulp aan en ondersteuning van mensen, maar, via zoeken naar mogelijkheden om meer verantwoord met voedsel en gebruiksvoorwerpen om te gaan (hergebruik, bijv.) is er ook een link met 'milieu'.
Aanwezig materiaal: folder
Adres: Noorderhagen 25, 7511 EK Enschede. Tel. 053-4318787.
E-mail:enschede@wonne.nl
Website: www.wonne.nl.

A.1.4 Werkgroep Milieu van het Franciscaans Studiecentrum.*

Leden zijn Hans Sevenhoven, Sjoerd Hertog, Koos Leemker en Chris Elzinga.
Deze werkgroep richt zich op het bevorderen van milieuspiritualiteit als basis voor een meer harmonieuze omgang met de aarde. Dat doet ze via het publiceren van artikelen (o.a. in Franciscaans Leven) en het geven van lezingen, cursussen (waaronder Bronnen van bestaan. Franciscaanse spiritualiteit in het spanningsveld tussen economie en milieu), workshops e.d.
Adressen:
• website Franciscaans Studiecentrum: http://www.franciscaans-studiecentrum.nl/
• website Hans Sevenhoven: http://www.bloeiendeklaproos.nl
• Sjoerd Hertog: Kloosterstraat 6, 5366 BH Megen; 0412 455770.
• Koos Leemker: Kasteellaan 102, 6602 DK Wychen; 024-6415707; j.f.leemker@freeler.nl
• Chris Elzinga: Koppestokstraat 63, 2014 AN Haarlem; 023-5247542; elzinga.mencke@wxs.nl

A.1.5. La Verna, Franciscaans Centrum voor Spirituele Ontwikkeling.*

Dit centrum wil mensen, door middel van lezingen, cursussen en andere bijeenkomsten helpen hun persoonlijke spiritualiteit te ontwikkelen, geestelijk te groeien. Daarbij kan milieuspiritualiteit ook een thema zijn.
Aanwezig materiaal: folder
Adres: Derkinderenstraat 82, 1062 BJ Amsterdam.
Tel. 020-3467530. Fax 020-3467531.
E-mail: R.Hoogenboom@inter.nl.net
Website:  www.laverna.nl

A.1.6. Franciscaans Milieuproject Stoutenburg.*

Een leef-, werk- en studieproject gericht op het herstel van de relatie tussen de mens en de natuur op grond van de franciscaanse spiritualiteit, met als componenten:

• een oecumenische communiteit op het landgoed Stoutenburg bij Leusden;
• een stichtingsbestuur, dat leiding geeft aan de ontwikkeling van het project;
• een programma van ervarings- en studiegerichte activiteiten op het gebied van milieu en spiritualiteit;
• een ruimere kring van vrijwilligers en deelnemers aan bos- en tuinweken.
  Zie voor meer informatie de pagina van de communiteit op de website, de door het project uitgegeven brochure 'Liefde voor moeder aarde', het boekje over de communiteit ‘Leven in verbondenheid’ en de halfjaarlijkse nieuwsbrief 'De Koetsier van Stoutenburg'.

A.1.7. Theo Zweerman O.F.M. († oktober 2005)

Emeritus hoogleraar filosofie aan de Kath. Theologische Universiteit Utrecht
Publiceerde onder andere: ‘Van onderen op. Over de spiritualiteit van Franciscus van Assisi als bijdrag aan de milieubeweging, in: Tini Brugge (red.), Als de schepping zucht, Kampen, 1987. Samen met Edith van den Goorbergh schreef hij: Was getekend: Franciscus van Assisi. Aspecten van zijn schrijverschap en brandpunten van zijn spiritualiteit, Assen, 1998.

A.2. In het buitenland

A.2.1. Franz von Assisi Akademie zum Schutz der Erde e.V.

Dit is een in 1995 gestichte, oecumenisch georiënteerde, op Europese schaal werkzame 'environmental academy for the protection of the earth and humanity, based on christian fundamentals'. Het heeft een plek aan de Katholieke Universiteit van Eichstätt bij München. Er zal een interkerkelijk veranderingsproces op gang gebracht moeten zijn, dat nodig is om praktisch onze verantwoordelijkheid tegenover de schepping te kunnen realiseren. Het is vergelijkbaar met de grote veranderingen t.a.v. 'de sociale kwestie' aan het eind van de negentiende eeuw. Er is, zo meent men, een specifieke christelijke bijdrage nodig aan het gesprek. Tot de taken van de academie behoort:

• academische consultatie van kerken en christelijke groepen en instellingen met betrekking tot ecologische vragen;
• intensief vormingswerk op dit terrein;
• interchristelijke milieudiscussies en meningsvorming;
• het organiseren van symposia en milieuprijzen;
• het ontwikkelen van initiatieven om nieuwe krachten en structuren voor christelijke milieuactiviteiten in Europa op te bouwen;
• het initiëren van een interreligieuze dialoog;
• het uitbrengen van publicaties, e.a.

• Satzung: overzichtsbrochure met zakelijke informatie;
• enkele korte pamfletten met algemene info.

A.2.2. Centro Franciscano di Studi Ambientali (CFSA),
oftewel: Franciscan Center of Environmental Studies

Is hét centrum voor milieuspirutualiteit van alle minderbroeders: franciscanen, kapucijnen en conventuelen.
Leider is José Antonio Merino.
Adres: Via del Serafico 1, I-00141, Roma, Italia. Tel. +39-65191595

A.2.3. Franciscans International Europa, Genève.

De middeneuropese franciscaanse provincie wordt hier vertegenwoordigd door Jürgen Neitzert. Contactpersonen in Nederland: Ids Jorna:
Franciscaanse Beweging, Van de Does de Willeboissingel 11, 5211 CA ’s Hertogenbosch.
Tel. 073-6131340; fax 073-6130994.
Website: www.franciscansinternational.org

A.2.4. Franziskanische Arbeitsgemeinschaften für Gerechtigkeit, Frieden und Bewahrung der Schöpfung im deutschsprachigen Raum
(=middeneuropese franciscaanse provincie.)

Contactpersoon in Nederland: Een lid van de GVES commissie van de Minderbroeders Franciscanen.

A.2.5. 'Secular Franciscan Order' in de USA.

Deze lekenorde heeft een National Ecology Commission, die zich bezig houdt met 'Ecology Apostolate'. Er zijn blijkbaar afdelingen ('Ecology Commissions') in verschillende regio's.
Ze geven landelijk een kwartaal-nieuwsbrief uit, The Guardian, Voice of the Apostolate, met als motto 'As I look at all the work of God: plainly no one can discover what the works is that goes on under the sun or explain why man should toil to seek yet never discover' (Jezus Sirach 8:17). De nieuwsbrief van 'Winter 1997-98' bevat een grote hoeveelheid mededelingen, attenderingen en oproepen, zoals:

• wisselingen in personele bezetting van de regionale commissies;
• acties rond biotechnologie (het thema is prominent aanwezig!), met oproepen om bedrijven en parlementsleden telefonisch te bestoken en consumentenacties te initiëren; hetzelfde rond voedseldoorstraling, waarbij een bedrijf weigert dit te doen en een ander (Monsanto, een groot bio-techbedrijf) het wel doet - het laatste moet stevig aangepakt worden;
• aanbod voor lezingen voor scholen, kerkelijke groepen, etc. door twee Franciscanen over 'A Franciscan Spirituality of Creation';
• oproepen aan religieuze groepen om zich in te zetten voor de bescherming van een bepaald natuurgebied;
• de aankondiging van een boek 'Creator, creation and St. Francis' en van een conferentie over 'A Franciscan Call to Ecological Justice'; de link tussen milieu en rechtvaardigheid wordt vaak gelegd.

A.2.6. J.P.I.C., Rome.

1. Het bureau voor zaken van Justice, Peace and Integrity of Creation (J.P.I.C.) van de Minderbroeders Franciscanen.
   E-mail-adres: pax@ofm.org
2. Netwerk van J.P.I.C. promotores van 50 internationale Religieuze instituten in Rome.
   Publiceerde een losbladig “Manual for promotors of J.P.I.C.” in 1999.
   Contactpersoon: Sister Rose Fernando F.M.M.,
   Generalate Franciscaines Misionnaires de Marie, Via Giusti 12, I 00185 Roma.
   Tel +39 (0)6 70453555; Fax +39 (0)6 77207458.

Overige lijsten