|
|
Thieme
in gesprek met de toehoorders
Er
groeit langzaam een nieuwe levenshouding
 |
|
Marianne Thieme gaat openhartig in op vragen
uit de zaal, na haar Stoutenburglezing.
|
Dierenwelzijn
Ons land is te klein voor zoveel dieren
Men
heeft de mond wel vol tegenwoordig over dierenwelzijn, maar wat men er
aan doet is uiterst marginaal. Men gaat gewoon door met de intensieve
veehouderij. Alleen wil men het binnen die kaders dan eventueel wel wat
diervriendelijker aanpakken. Om de uitwassen in te perken gaan ze luchtwassers
aanleggen en worden de stallen potdicht gemaakt om te voorkomen dat er
schadelijk stoffen in het milieu terecht komen. Maar men vraagt zich niet
af of ons land misschien niet te klein is voor zo'n groot aantal dieren.
Moet de veestapel niet inkrimpen. in feite is men bezig het dier aan te
passen aan de ruimte die we hebben in plaats van andersom. Dan gaan we
de lucht in: varkensflats. En dan gaan ze modderbaden aanleggen enzovoorts
Maar het gaat de veehouder niet om dierenwelzijn, maar om vergroting van
de veestapel en kostprijsverlaging en te blijven produceren zoals altijd.
Doordat
wij 500.000.000 dieren houden (die jaarlijks over de kling gejaagd worden)
hebben we massa's voer nodig. Dat komt vooral uit Brazilië in de
vorm van soja. Daarvoor worden streken ontbost, zodat we nog meer CO2
problemen opleveren op wereldschaal. Vorstanders van de intensieve veehouderij
zeggen dan: als wij het niet doen, dan doen aderen het. Stel je voor dat
we zo hadden geredeneerd als het ging om kinderarbeid! Je moet op een
gegeven moment ethische keuzes durven maken. En dan liefst op wereldschaal
natuurlijk zoals over 'non trade concern' als kinderarbeid, rechten van
arbeiders, dierenrechten. Je zou andere landen moeten kunnen dwingen om
anders te gaan produceren. Maar dat is nog iets waar we nog voor moeten
gaan.
Nu beginnen we te ervaren hoe het milieu en de natuur aan onze deur klopt
door middel van opwarming van de aarde. De hype van Al Gore kan ook duiden
op een reële zorg bij mensen. Dat is winst. Mijn commentaar op Al
Gore is dat hij vergeet te vermelden hoe vervuilend de dierindustrie is.
Daar gaan wij een film over maken.
Partij voor de Dieren;
is dat niet erg beperkt?
Het
gaat ons om het hele ecosysteem, inclusief de mens, vanuit de visie dat
de aarde genoeg levert voor ieders behoeften, maar niet voor ieders hebzucht.
Als wij ons de partij voor Mens, Dier Natuur en Milieu hadden genoemd,
dan waren we niet in de kamer gekomen. Maar juist door ons te focussen
op die levende wezens, die nooit aan de beurt komen, omdat er altijd mensen
zijn die voorgaan. De dieren zijn de meest kwetsbare wezens op aarde.
En als je instaat bent dieren uit te buiten dan ben je bereid alles uit
te buiten. Dieren kunnen ons geweldig helpen om los te komen van ons antropocentrisme;
dat alles om de mens zou draaien. Ik denk dat nu na de slaven, de vrouwen
en de homo's de dieren aan de beurt zijn.
Het is puur een kwestie van marketing. Je moet opvallen. Je moet anders
zijn dan alle andere partijen. 'We hebben toch Groen Links al?' zeiden
al heel veel mensen. Als je je zo breed gaat profileren, wordt het een
brij van al die andere partijen die er al zijn. Maar juist het feit dat
de emoties zo hoog opliepen, dat het specifiek een partij voor de dieren
was, zorgde ervoor dat de mensen erover na gingen denken. Het was een
soort geuzennaam. En dat is het eigenlijk nog steeds. Het voedt ook mensen
op: is het wel normaal dat we een partij voor de dieren hebben? En dan
komen ze er vanzelf wel achter - en dan gaat het beter in hun hart, in
hun wezen zitten - dat we voor meer dingen opkomen. Maar als we van het
begin af aan hadden gezegd: 'wij komen voor alles op', dan hadden ze gezegd:
'daar hebben we jullie niet voor nodig, daar hebben we Groen Links, of
een SP of D66 of CU voor.' Wij moesten ons onderscheiden.
Beschavingsoffensief
Ik probeer ook steeds meer te vertellen dat wij bezig zijn met een beschavingsoffensief.
Dat het te maken heeft met beschaving. Heel veel mensen hoor ik zeggen:
'ja, dieren zijn wel belangrijk, maar....' Maar het zou nou juist eens
zo moeten zijn dat we ons voor 100 procent moeten gaan inzetten voor dieren.
Omdat die 148 mensen die nu in de kamer zitten, zich alleen maar bezig
houden met korte-termijn-mensenbelangen. Dat wij nou juist een tegenwicht
moeten bieden tegen alles wat alleen maar over mensen gaat. Over hun eigen
kleine wereldje, over hypotheekrenteaftrek. Ik denk dan: wat heb je daaraan
als je huis onder water staat. Ik vind het ook gerechtvaardigd daar een
hoofdthema van te maken, ik schaam me daar niet voor. Wij hebben een missie.
Belast de ongewenste producten
dat is effectiever dan de kilometerheffing
Ik
denk dat wij toch veel meer zouden moeten naar het 'de ververvuiler betaalt'-principe.
Dat we net als met de vliegticket-tax en net als met de benzine, ervoor
moeten zorgen dat het prijsverschil tussen de maatschappelijk gewenste
producten en de maatschappelijk onethische producten kleiner wordt. Niet
door biologisch vlees goedkoper te maken, want dat gaat ten koste van
boeren, dieren en milieu, maar door dat wat wij niet willen dat gekocht
wordt, duurder te maken. En dat geld, die accijns, te gebruiken voor een
beter landbouwbeleid. Ik denk dat dat meer zoden aan de dijk zet.
Het mooie van dit idee is, dat er niet voor uit de grote schatkist hoeft
te worden geput. Want het is iets wat de maatschappij, wat de mensen die
die producten kopen, zelf betalen. Er komt dus geld binnen en het is dus
niet iets wat de staat iets kost maar wat iets oplevert (ik zou ook wel
willen pleiten voor een soort oormerken van die accijns, dus bestemmen
voor dierenwelzijn of milieudoeleinden). Als je nu kijkt, er wordt 6 procent
berekend op vlees en andere dierlijke producten. Als je dat zou opschroeven
tot de gebruikelijke 19 procent, dan zou je een vermindering van de vleesconsumptie
bewerkstelligen van 9 procent. Dat is meer dan de kilometerheffing kan
bewerkstelligen aan de reductie van CO2.
Sturen
met subsidies
Als vanwege die accijns het prijsverschil tussen biologisch en gangbaar
minder groot wordt, zal denk ik de kans veel groter worden dat mensen
voor biologisch gaan kiezen. Het is dan voor de aanbieders aantrekkelijker
om om te schakelen. De winst wordt groter. Je moet oppassen dat een sector
afhankelijk wordt van subsidies, maar ik denk dat je door een zekere mate
van bevoordeling van diervriendelijke veehouderijsystemen, bv. door subsidies
op veevoer, al behoorlijk kunt sturen als overheid.
Draagvlak
in de samenleving groeit
De
visie die ik vertegenwoordig bestaat al jaren, maar wordt nu via de Partij
voor de Dieren op een nieuwe manier gebracht. Negen van de tien mensen
begrijpen helemaal niet waar we mee bezig zijn. Maar steeds meer mensen
willen niet meer "negen van de tien" zijn. Dat is het verschil.
Ik zie dat mensen die zich altijd schaamden over hun gevoelens en die
belachelijk werden gemaakt ('sentimentele dwaas dat je van dieren houdt,
je zult wel niet van mensen houden'), dat dat langzamerhand verdwijnt.
Het zelfbewustzijn, trots zijn waar je voor staat, dat neemt toe. Er wordt
nog wel eens een beetje schamper over gedaan dat wij een dierenpartij
hebben, nu ook in de Eerste Kamer, en in 8 provincies, maar in het buitenland
zijn ze daar in de milieubeweging euforisch over. Het geeft hun zoveel
kracht daarnaar te wijzen bij hun lobby's. En inderdaad, er zijn elders
in de wereld al 7 partijen voor de dieren opgericht. In Amerika hebben
filosofen en schrijvers me uitgenodigd daar te komen spreken, en zij zeggen:
'realiseer je wel dat jullie zo duidelijk iets nieuws zijn, de beweging
heeft nu een gezicht gekregen en wij zijn van plan geld te werven om die
beweging groter te maken, zodat jullie schaduw a.h.w. tot Amerika gaat
reiken.' Er is een enorm enthousiasme. BBC World heeft gezegd dat Nederland
voor het eerst weer eens iets nieuws, iets progressievers heeft gedaan
dan andere landen, en dat we daar wel eens trots op mogen zijn. Wel iets
anders dan wat ik hier in Nederland tegenkom. Dan wordt er gezegd: 'straks
krijg je ook nog een partij voor fietsen, of voor auto's.' Maar dat zijn
deelbelangen van mensen Wat zij niet zien is dat het hier voor het eerst
gaat om een partij voor niet-mensen.
Dierenleed-vrije voeding
Bij SIRE kon je een tijdje geleden stemmen over welk onderwerp een publiekscampagne
moest worden gevoerd en dierenmishandeling kwam geloof ik op de tweede
of derde plaats. Dat geeft wel aan dat het hoog zit bij mensen en wij
proberen dat door middel van moties en zo voor elkaar te krijgen dat er
meer voorlichting komt over dierenleed-vrije voeding. Voorlichten alleen
is niet genoeg. Daar zijn we zeker in de dierenbeschermingswereld, al
honderd jaar mee bezig. Je kunt kwetsbare groepen alleen effectief beschermen
als je bepaalde normen vastlegt. Je moet allebei doen.
Waar
Marianne haar inspiratie vandaan haalt?
Door
dít soort dingen. Ook al zijn we hier niet met zo veel mensen.
Dat u de moeite hebt genomen hiernaartoe te komen, dat is voor mij heel
erg belangrijk. Mijn rechtvaardigheidsgevoel is heel sterk. Al vanaf dat
ik heel klein was, kon ik geen onrecht aanzien. Inspirerend vind ik ook
bv. mensen als Schweizer, Gandhi. Het komt overal vandaan. Binnen het
bestuur van onze partij vind je een grote verscheidenheid aan achtergronden.
De meesten zijn atheïst trouwens. Het is geweldig hoe iedereen een
eigen vertrekpunt heeft, dat inspireert me en houdt me ook scherp, ook
m.b.t. mijn eigen levensbeschouwing. Het zorgt voor een enorme dynamiek,
en het feit dat de partij in de kamer gekomen is en mensen er trots op
zijn, geeft me vleugels. Ondanks dat de wereld cynisch is.
Het
moet mogen groeien
Wat ik hier nog aan toe wil voegen, is dat ik vind dat ieder mens recht
heeft op de fase waarin hij zit. Er wordt me nog wel eens verweten dat
ik sterk op het vegetarisme gericht ben, maar dat is ook om wat los te
maken. Ik geloof ook heel sterk dat we die kant op zouden moeten, in ieder
geval die van minder vlees eten. Maar mensen die wel vlees eten zijn net
zo welkom bij onze partij als veganisten of fruitariërs of vegetariërs.
Wij proberen wel een richting aan te wijzen, maar elk stapje daarheen
moet je omarmen. Het is iets wat moet groeien en een ieder mag zijn eigen
tempo daarin hebben.
Christenen
en atheisten
Ik ben zelf christen, ben bij de Zevende-dags adventisten. Ik zie daarin
een groep mensen die daar wel naar kijkt en naar de omgeving kijkt. Er
zijn 20 miljoen adventisten in de wereld, 60 procent van hen is vegetariër.
Vooral in Latijns Amerika en in Afrika zitten ze, waar vegetarisme niet
veel betekent, niet normaal is. Hoewel ze de bijbel heel serieus nemen,
zag ik daar dat ze daar heel andere conclusies uit trokken dan wat ik
normaal zag bij andere kerken. Bij de franciscanen zie ik ook een heel
ander beeld van de schepping. Bij atheïsten is het veel meer vanuit
het principe dat alles een kwestie is van tijd en toeval. Atheïsten
kun je ook niet allemaal over één kam scheren. Vooral vanuit
een rechtvaardigheidsgevoel en vanwege het feit dat wij ook dieren zijn,
dus vanuit de evolutietheorie. Wij behoren ook tot het dierenrijk, maar
wij hebben als diersoort bewustzijn en kunnen morele keuzes maken, dus
waarom gebruiken wij die mogelijkheid niet? Je kunt dus vanuit die twee
stromingen, dat er een 'schepping' is of dat alles een kwestie is van
toeval, tot dezelfde conclusies komen, dat is toch geweldig. Het maakt
dan helemaal niet meer uit wat je gelooft.
Er zijn een heleboel mensen die er bv. een boeddhistische partij van willen
maken, maar dat willen we niet, we willen een partij zijn voor álle
mensen.
Communicatie
met dieren
Er
is natuurlijk veel meer communicatie mogelijk dan alleen met taal. Onlangs
las ik in een wetenschappelijk magazine dat wetenschappers verwachten
dat we over ongeveer 50 jaar kunnen weten wat dieren 'denken' of 'dromen'.
Hoe, ik heb geen idee. Ik denk dat heel veel mensen net als Franciscus
ervaring hebben met dieren en de communicatie die mogelijk is. We zijn
absoluut allemaal verbonden met elkaar.
Boeren
willen hun bedrijf terug
Als
ik met de voorzitter van LTO praat, dan zegt hij: 'u hebt mij niets te
bieden'. Maar als ik met een individuele boer praat - en ik ga veel het
land in - dan zijn we na een kwartier, twintig minuten, helemaal op één
lijn. Althans, waar het uiteindelijk naartoe zou moeten. Alleen wat betreft
de kalvermesterij blijven we vaak nog van mening verschillen. Wat ze wel
willen is dat ze hun bedrijf terugkrijgen. Ze willen weer contact met
hun dieren, overzicht en niet die enorme megastallen. Ze willen bedrijven
die niet meer aan de touwtjes zitten van banken en corporaties die hun
gaan vertellen hoe ze moeten produceren en hoeveel; ze willen geaccepteerd
worden door de maatschappij, door dier- en milieuvriendelijk te produceren.
Er zijn veel boeren die dat willen. Het zijn vooral melkveehouders en
een paar kippenboeren Varkenshouders, dat is nog heel lastig. We hebben
toch een biologische landbouw, een biologische manier van produceren aan
te bieden. Ik zeg niet dat het ideaal is, maar biologisch of BD is wel
het meest duurzaam.
Een
Titanic die zal vergaan
Boeren beseffen dat ze, als ze doorgaan met produceren zoals ze nu doen,
weggeconcurreerd zullen worden door de globalisering, de liberalisering
van de markt. Ze zien dat ze eigenlijk op een Titanic zitten die zal vergaan.
Dat de landbouw op het ogenblik met kunst-en vliegwerk in stand gehouden
wordt en van subsidies aan elkaar hangt en als wij ons gaan onderscheiden
op de wereldmarkt met kwalitatief hoogwaardige productie, met regionale
signatuur, dat zij dan een kans hebben om te overleven. Wel op een kleinere
schaal, en onze exportpositie zal minder sterk worden. We exporteren nu
70 % en dat zal dan minder zijn, maar ze zullen wel voor de lokale markt
(driehoek Berlijn-Parijs-Londen) een goeie boterham kunnen verdienen met
dierlijke producten. Bovendien, omdat wij in ons kleine land een gevecht
hebben om ruimte, moet je ook kijken naar de vraag of we überhaupt
nog wel veehouderij kunnen hebben, of moeten omschakelen naar akkerbouw.
Je ziet dat veehouders ook daarnaar gaan kijken, ook in verband met de
klimaatverandering en de wereld-voedselverdeling.
Lef
en fantasie
Een andere manier van produceren is mogelijk, maar het vergt ontzettend
veel lef en durf en soms is men in de biologische veehouderij ook tegen
al die biologische nieuwkomers, vanwege de concurrentie Het is heel bizar
hoe dat werkt in de agrarische sector. En natuurlijk de overheid en de
politiek niet te vergeten. Want wie is er verantwoordelijk voor het landbouwbeleid
van de afgelopen 50 jaar, en wie is er op het ogenblik aan de macht? Dat
iséén en dezelfde partij.
Boeren
zijn ook vaak wat traditioneler ingesteld, het bedrijf gaat vaak van vader
op zoon, zeker in de melkveehouderij, dat vergt heel veel durf, vaak ook
omdat de sociale omgeving het gek vindt. Boeren zijn ook vaak van elkaar
afhankelijk (wederzijdse hulp, lenen van machines etc.) Dat zijn dus extra
drempels, niet alleen economisch, maar ook sociaal. Boer zijn is vaak
een manier van leven, dat zit haast in de genen en dat verander je niet
zo gemakkelijk.
Veranderen,
ook door confrontatie
Ik
geloof dat je op verschillende niveaus kunt zorgen voor verandering in
de samenleving. Maar verandering kan ook plaatsvinden door conflict of
confrontatie. Het 'polderen' is de doodsteek geweest voor de veehouderij.
Dat is een zoeken geweest naar de grootste gemene deler en dan gebeurt
er helemaal niks. Het is ook vaak de confrontatie opzoeken, dat past ook
wel bij mij. Mijn vriend bvijvoorbeeld is akkerbouwer, en die gaat dan
maaltijden organiseren voor vrienden van hem bij hem in de buurt, dat
zijn boeren, en die maaltijden zijn vegetarisch, en dat zegt hij niet
van tevoren. Dat gaat op een heel zachte, goeie manier, en hij wordt helemaal
geaccepteerd in die gemeenschap.
Het
gaat net als met roken. Wie had twintig jaar geleden gedacht dat roken
een gedrag zou zijn dat sociaal bijna niet meer wordt geaccepteerd? Als
je nu zegt dat je weinig vlees eet of vegetariër bent, dan wordt
er vaak gezegd: 'wat goed van je; dat zou ik ook wel willen, maar het
lukt me niet. En hoe doe je dat dan?' Je krijgt een schouderklopje, alsof
je gestopt bent met roken. Dat is toch echt anders dan tien jaar geleden.
Mild
en zelfbewust
Het is nog wel zo dat als je aan tafel zit, dat iemand dan zegt: 'ik zie
je wel kijken hoor, wat er allemaal op mijn bord zit'; omdat veel mensen
het gevoel hebben dat je je wilt manifesteren met jouw manier van eten.
Het allerbelangrijkste is dat je daar mild in bent, niet fanatiek en zeker
niet tijdens het eten. Maar puur doordat je daar bent en doordat je een
soort zelfbewustheid uitstraalt dat je je er lekker bij voelt, zonder
dat je je als activist opstelt, dat mensen veel eerder nieuwsgierig en
geïnspireerd en gecharmeerd ervan zijn. Soms is het meer verleiden
dan een statement maken.
Politieke
poot van de Dierenrechtbeweging
We
proberen met krachtige argumenten aan te geven waarom een paradigmashift
nodig is. Wij zijn een instrument in een dierenrechtenbeweging, en wij
zijn het politieke gedeelte daarvan, maar wij zijn wel een soort getuigenispartij.
Wat je merkt, alleen al in de Kamer - en dan heb ik het puur alleen over
die 150 mensen van het Parlement - die vinden het maar wat raar dat wij
daar zitten Tegelijkertijd raken ze er ook aan gewend. En het is alsof
wij als maatschappelijke organisatie, zoals we ooit zijn begonnen, dat
bewustwordingsproces in die Kamer brengen. Dus dat wij niet alleen bezig
zijn regeltjes te maken, maar dat wij die mensen aan het wakker maken
zijn. Je merkt dat die bewustwording, door onze naam en door wat wij buiten
de Kamer allemaal aan het doen zijn, aan het groeien is.
Dat neemt niet weg dat al die andere instrumenten, zoals natuur- en milieueducatie
op scholen enz. er ook bij horen, dat moet je niet veronachtzamen. De
politieke tak heeft een brede basis in de samenleving.
Stoutenburg, 7 oktober 2007.
>>
Naar de tekst van de Stoutenburglezing
door Marianne Thieme
guy
dilweg 18 oktober 2007
|
