Home > Publicaties > Heilig Voedsel

Derde Stoutenburg tweedaagse 2008

Heilig Voedsel, een verslag

Heilig Voedsel. Dit was het thema van al weer de derde Stoutenburg tweedaagse die Werkgroep Studiesecretariaat organiseerde. Dit keer viel deze 24-uurs bijeenkomst op Goede Vrijdag en Stille Zaterdag voor Pasen. Een moeilijke tijd om sprekers uit te nodigen en wellicht ook deelnemers, dachten we, maar toch waren we weer met zo’n 25 mensen bijeen. Voor velen ook een verademing en een uitdaging om juist tijdens deze dagen je in een onderwerp als heilig voedsel te verdiepen. Dat we het eens een keer over voedsel wilden hebben, daar was de werkgroep het allang over eens, maar heilig voedsel? Waarom heilig? Binnen de werkgroep was enige discussie over dat woordje heilig, maar allengs overtuigden we elkaar dat voedsel ten diepste heilig is of zou moeten zijn en uitnodigt tot respect voor of, om in de terminologie te blijven,  tot heiliging. Hoe? Daar zou het nu juist over gaan, want, “Voedsel is in die zin uniek, dat het ons instrumenten aanreikt om het meest simpele hapje te verheffen tot het rijk van het spirituele en het heilige. Bewust eten brengt ons IN het moment en helpt ons verstaan wat het betekent om te leven. Het verbindt ons met het mysterie en de bron van alle leven en wij, al etende, maken daar deel van uit” (Uit: Eating as a Spiritual Path, van Donald Altman).

Noodrantsoen

Op Goede Vrijdag begonnen we de bijeenkomst met een warme maaltijd die op deze avond was bereid uit de ingrediënten van een noodrantsoen. (Noodrantsoen is gebaseerd op de hoeveelheid voedsel die het Rode Kruis verstrekt in bijvoorbeeld vluchtelingenkampen. Per persoon per dag; 142 gram bonen, 285 gram meel, 214 gram macaroni, 142 cl olie, een beetje suiker, olie en gist) Alle lof aan Carolien en haar helpers dat ze daar een heerlijke maaltijd uit wisten te bereiden met pannenkoeken toe. Naast de materiële waren fantasie, creativiteit, liefde en aandacht minstens zo belangrijke ingrediënten.
De aftrap voor de avondsessie werd gegeven door antropoloog dr. Ton Duffhues uit Nijmegen. Hij is werkzaam op het gebied van landbouw en samenleving en verantwoordelijk voor het project “Waarden van het Land”. Hij begon met een persoonlijk verhaal: hoe en wat zijn vader eet/at, hijzelf en zijn kinderen nu. Voor zijn vader was voedsel middel om te leven. Van spek genoot hij!. Bidden en vasten zat in zijn genen. Ton maakte kennis met voedsel uit allerlei culturen en leerde deze waarderen: de Franse keuken, de Italiaans, etc. En voor zijn kinderen is er nu overdaad. Pas na zijn 40e kreeg hij interesse in eten, rituelen en taboes rond eten. Hij toont ons een aantal plaatjes uit het boek The Hungry Planet, waarop gezinnen uit verschillende delen van de wereld afgebeeld staan met de hoeveelheid voedsel die ze in een week verorberen, plus het bedrag in dollars dat dit kost. Dit geeft veel te denken.
Ook vertelt hij over “Waarden van het Land”: over de drijfveren en bezieling van  boeren in Nederland. Bijna allemaal gaan ze  voor de zorg  voor een goed product, voor mensen, dieren, planten en omgeving. En vinden ze bezig zijn met de essentie van het leven vervullend. Hij gaat in gesprek met boeren en burgers en brengt ze met elkaar in contact. Ton bespeurt ook de decadentie en dwaasheid rond voedsel. Voedsel als technologisch product, bestaande uit de noodzakelijke nutriënten, maar of het ook de ziel voedt wordt niet meegenomen. Kortom: voedsel, zo merken we nu al,  is een onuitputtelijk onderwerp.

Stille Zaterdag

Op Stille Zaterdag beginnen we de morgen met een wandeling in stilte over het landgoed en we ontbijten ook in stilte. Daarna volgen de workshops. Vier in totaal: 1. bereiding van het warme middagmaal; 2. religie en eten; 3. gebeden en rituelen rond de maaltijd en 4. beelden (collage maken) van ‘heilig voedsel’. Er zijn twee sessies. En zo zoekt ieder iets wat hem of haar aantrekt. Alle workshops beginnen met het vertellen en delen van wat voor jou een heilige maaltijd was. Gevraagd was om daar van tevoren over na te denken. Binnenkort komt er een brochure uit over Heilig Voedsel waarin een aantal van deze eetverhalen is opgenomen en de lezing van Ton Duffhues. Ook wordt hierin dieper ingegaan op de achterliggende overwegingen en teksten bij de workshops ‘Gebeden en rituelen rond de maaltijd’ en ‘Religie en Eten’. En dan is er die heerlijke maaltijd, met veel aandacht en zorg bereid door een aantal deelnemers o.l.v. Carolien. Met brandnetelsoep als starter. Ook herinner ik mij nog een verrukkelijke salade met als basis de spaghetti die de avond ervoor overgebleven was. Verder verstopte eieren in iets roods, als voorproefje van Pasen.

Kringlopen

’s Middags stond ‘kringlopen’ op het programma.  Kringloop en eten horen bij elkaar, zo dacht de organisatie, maar hoe dit in verband te brengen met het thema? Iedereen werd uitgenodigd een rondwandeling te maken over de houtwal en de teksten die men tegenkwam tot zich te nemen en in stilte te verteren of samen te delen. Al ‘kringlopende’. Je moest er wat voor over hebben, want het regende en het was koud. Zo viel er te kauwen op een tekst als deze:
“Elke middag om twaalf uur komt God tot mij
in de zinderende hitte in de vorm van 200 gram
haverpap.
Ik ken Hem in elke korrel,
ik proef hem in elke hap.
Ik praat met Hem terwijl ik kauw.
Want Hij houdt mij in leven met 200 gram
haverpap.
Ik wacht tot het volgend middaguur en
weet ik dat Hij komt:
ik mag hopen opnieuw een dag te leven,
want u deed God tot mij komen als 200 gram
haverpap.”
Chyun Hyan Kung  Uit: De strijd om weer de zon te zijn.

Tijdens onze afsluitende viering deelden we onze ervaringen uit de workshops als een collage van teksten en beelden. We zongen en waren stil en tot slot genoten we van een heerlijk stuk ‘Herman’ en kregen we het basisdeeg van ‘Herman’ mee om weer verder te kunnen delen. Verzadigd keerden we huiswaarts.

Anne van den Berg

>> Naar de publicatie
>> Naar het fotoverslag

 

juli 2008